تصویرکودک در نمایشنامههای دهه چهل بهرام بیضایی
Authors
Abstract:
مفهوم کودکی و نمایشنامهنویسی در ایران، به مفهوم غربی آن، محصول شرایط نوین اجتماعی است که از عصر مشروطه آغاز شد. این روند، در دهة چهل به اوج بالندگی و شکوفایی و تغییر رسید. پیوستگی و دگرگونی انگارۀ کودکی و نمایشنامه را در آثار نمایشنامهنویسان جریان سازی همچون بهرام بیضایی میتوان مشاهده کرد. در این نوشتار، تصویر و انگاره کودکی، در نمایشنامههای دهۀ چهل وی، که کودک در آن حضور دارد، به روش تحلیل کیفی محتوا، با رویکردی مبتنی بر نظریههای جامعهشناسی کودکی بررسی شد. از میان این آثار، فقط در شش نمایشنامه، حضور و تصویر کودک دیده شد. این نمایشنامهها عبارتند از: عروسکها، غروب در دیاری غریب، قصۀ ماه پنهان(یا سه نمایشنامه عروسکی)، سلطان مار، ساحل نجات و گمشدگان. بر اساس نتایج به دست آمده، در سه نمایشنامۀ عروسکی؛ عروسکها، غروب در دیاری غریب، قصۀ ماه پنهان، سیر تدریجی هویتبخشی به کودک را میتوان مشاهده کرد. در نمایشنامۀ سلطان مار، بیضایی، فارغ از نگاهی متأثر از دوآلیتۀ اساطیری و پیش جامعهشناختی، کودک را آمیختهای از نیکی و شر میداند. در ساحل نجات او، دختر- طبیعت را همزاد و همسان میداند و نشان میدهد چگونه کودک و طبیعت در نقطهای یگانه میشوند. روند تغییر و به گونهای تکاملِ تصویر کودک را، در نمایشنامۀ گمشدگان میتوان دید. کودک در این نمایشنامه، در سیری تدریجی، به شورشگر و عصیانگری تبدیل میشود که در برابر استیلاء بزرگسالان میایستد و چرخۀ ستمپذیری را میشکند. به جز این تصاویر اصلی، درآثار نمایشی بیضایی، گاه کودک همچون شیء است و حضوری تزئینی دارد.
similar resources
نقد فمینیستی نمایشنامه های بهرام بیضایی
فمینیستها معتقدند که تمدن بشری، مردسالار و تحت کنترلِ مردان است و به گونهای سازماندهی و اداره میشود که زنان را در همة جنبههای فرهنگی و اجتماعی به مردان وابسته میکند. همچنین مدعی هستند که پیوسته تفکرِ مردسالار بر آثار ادبی حاکم بوده و این آثار غالباً به قهرمانانِ مذکر پرداختهاند و زنان در آنها نقشی حاشیهای داشتهاند. از اینرو، لزوم بازنگری در متون ادبی گذشته و به چالش کشیدن آن و نیز تولید ...
full textاسطورۀ قربانی در آثار «بهرام بیضایی»
آیین قربانی از کهنترین آیینهایی است که در میان ادیان و ملل مختلف مورد توجه بوده است. انسانها در تمامی اعصار تلاش کردهاند تا با دادن هدیه و قربانی به پیشگاه خدایان، خشنودیشان را جلب نموده، از خشمشان در امان باشند. هدف پژوهش حاضر، تحلیل «اسطورۀ قربانی» در فیلمنامهها و نمایشنامههای «بهرام بیضایی» است. وی با شناخت گستردهای که از اسطورهها دارد، در نگارش آثار ادبی خود از انواع آنها بهره...
full textتصویر ایزدبانوان در روایتهای داستانی بهرام بیضایی
بهرام بیضایی به گذشتۀ پرافتخار ایران توجهی ویژه دارد. او یکی از مشخصههای عصر زرین، یعنی «مادرسالاری»، را برمیگزیند و آن را در بعضی از آثار نمایشیاش به تصویر میکشد. هدف پژوهش حاضر، مطرحکردنِ پیوند قهرمانان زن، با ایزدبانوانِ باستانی ایران در آثار بهرام بیضایی است و نیز بررسی و تحلیل این مؤلفه، روی چند اثر نمایشی وی. آثاری که در این جستار بررسی میشوند، عبارتاند از: فیلمنامهها و نمایشنام...
full textنقد جامعهشناختی نمایشنامۀ چهارصندوق بهرام بیضایی
نمایشنامۀ چهارصندوق نوشتۀ بهرام بیضایی با درونمایۀ سیاسی _ اجتماعی در دهۀ چهل یکی از مناسبترین نمونههای آثار این نمایشنامهنویس برای نقد جامعهشناختی ادبیات است. نقد جامعهشناختی ادبیات با ایجاد پیوند میان اثر ادبی و جامعه توانسته جایگاه و اهمیت خود را در میان انواع نقد نشان دهد و در حال حاضر یکی از روشهای سودمند و کاربردی در بررسی آثار هنری به شمار میرود. روش مورد استفاده در این نوشتار ر...
full textمردسالاری در دو نمایشنامه از بهرام بیضایی (خوانشی فمینیستی)
مردسالاری از مهمترین موضوعات فمینیسم، است. فمینیستها معتقدند فرودستی زنان، در روابط نابرابر مرد و زن ریشه دارد، تمدن بشری تحت کنترل مردان است و بهگونهای سازماندهی میشود که زنان را در همه جنبههای فرهنگی و اجتماعی به مردان وابسته میکند. این مسئله در متون ادبی بازتاب چشمگیری دارد. در حوزة ادبیات نمایشی، اغلب نمایشنامههای بهرام بیضایی با محوریت نقش زن نوشته شده است. هدف این مقاله بررسی ج...
full textبررسی هویت، قدرت و دانش در سه بَرخوانی بهرام بیضایی
بهرام بیضایی ازجمله نویسندگان تأثیرگذار در ادبیات نمایشی ایران است. اعم کوشش این نویسنده از ابتدا بر روی سه محور اسطوره، حماسه و تاریخ بودهاست که با تلفیق این عناصر با درام، خالق آثار متنوعی در ادب معاصر فارسی است. سه بَرخوانی بهرام بیضایی از اولین آثار این نویسنده، شامل سه روایت اساطیری از آرش، اژدهاک و جم است. برخوانی اصطلاحی برساخته از زبان این نویسنده است. این آثار به عنوان اولین تجربیات ن...
full textMy Resources
Journal title
volume 10 issue 1
pages 351- 375
publication date 2020-07-22
By following a journal you will be notified via email when a new issue of this journal is published.
Keywords
Hosted on Doprax cloud platform doprax.com
copyright © 2015-2023